Nurty psychoterapeutyczne to innymi słowy sposoby, w jaki terapeuta podchodzi do klienta. Przekonania,
które podziela, i w zakresie których szkolił się w jednej ze szkół psychoterapeutycznych. Bywa, że się
przeplatają, ale jeden z nutów niemalże zawsze będzie dla danego terapeuty wiodący.
Wiedza na temat tego, co poszczególne z nich proponują pomoże nam w świadomym wyborze
specjalisty. Dzięki temu możemy otrzymać wesparcie najlepiej dopasowane do naszych potrzeb.
Jakie wyróżniamy nurty psychoterapeutyczne
W procesie rozwoju myśli psychologicznej zaczęły wyłaniać się odrębne szkoły teoretyczne
proponujące różnorodną interpretację i techniki pracy z pacjentem. Zawiązywały się grupy, które
określały co oraz w jaki sposób powinno być badane.
Dziś, po wielu przemianach, możemy wyróżnić 6 głównych podejść:
- systemowy,
- psychoanalityczny,
- psychodynamiczny,
- poznawczo-behawioralny,
- humanistyczno-egzystencjalny,
- integracyjny.
Systemowy
Jak sama nazwa wskazuje człowieka interpretuje się jako część systemu (jako system traktuje się np.
rodzinę). Wszystko to, co dzieje się z pacjentem jest więc odnoszone do środowiska, w którym
funkcjonuje. Na nim właśnie skupia się uwaga, by rozpoznać niefunkcjonujące schematy (które np.
kiedyś w okresie dzieciństwa mogły być adaptacyjne) oraz wypracować nowe.
Każdy członek systemu ma na niego wpływ, a więc wszyscy są ze sobą połączeni i w momencie, w
którym jednej osobie coś się dzieje (index person), ma to wpływ na funkcjonowanie całego systemu
rodzinnego. Jednym z efektów jest poznanie siebie czy swoich bliskich na nowo i polepszenie
komunikacji poprzez dogłębniejsze zrozumienie.
Psychoterapeuta jest tu figurą moderującą i inwazyjną, by przekazać zewnętrzne obserwacje
eksperta. To popularny nurt wykorzystywany w terapii par oraz rodzin, ale NIE TYLKO! Terapia
systemowa indywidualna jest bardzo skuteczna w leczeniu traum z dzieciństwa, depresji i
nieadaptacyjnych zachowań. Spotkania początkowo odbywają się co tydzień a później mogą
odbywać się co dwa tygodnie dla zaobserwowania zmian lub konfliktów.
Psychoanalityczny
Stworzony w oparciu o teorię Zygmunta Freuda, jest o tyle wyjątkowy, że skupia się na
podświadomości badanej osoby oraz przeszłych wydarzeniach. Automatycznie więc terapeuta będzie
pracować z klientem nad tym, by uświadomić sobie to, co nieświadome.
Według psychoanalizy problemy w psychice wynikają z konfliktu pomiędzy popędem seksualnym a
narzuconymi normami społecznymi, które popęd ten hamują. Drugim równie ważnym aspektem jest
pojęcie przeniesienia, czyli projekcja własnych uczuć na postać terapeuty lub bliskie osoby.
Terapeuta będzie dzielić się swoimi interpretacjami oraz będzie szukać ukrytych traum, trudnych
doświadczeń, relacji oraz wstydliwych prawd o samym sobie. Często pojawia się wtedy opór ze strony
pacjenta, nad którym oboje powinni starać się pracować.
Zakłada się, iż pomiędzy terapeutą a klientem powinna nawiązać się silna więź. Ze względu na
charakter takiego podejścia spotkania powinny odbywać się nawet kilka razy w tygodniu, a trwanie
całości terapii jest wydłużone.
Psychodynamiczny
Opierający się na tych samych założeniach jak nurt psychoanalityczny, wyróżnia się swobodnym
wyrażaniem przez klienta swoich przemyśleń, podczas gdy psychoterapeuta poddaje je interpretacji.
Włączając w to także przejęzyczenia, pomyłki czy sny. Z czasem widoczne stają się mechanizmy i
przywiązania w toku myśleniu.
Terapia w tym nurcie może obywać się w formie krótko- lub długoterminowej. Najlepiej sprawdza się
w przypadkach zaburzeń osobowości, stanach lękowych i depresyjnych, problemach z odżywaniem
czy zaburzeniach psychosomatycznych. Dzięki takiemu typowi terapii klient jest w stanie lepiej
poznać siebie i poszerzyć świadomość o samym sobie.
Poznawczo-behawioralny
To rozpoznawanie w jaki sposób klient się uczy, jaką przybiera perspektywę i czy można ją zmienić
tak, by działała na jego korzyść. Tutaj terapeuta jest specjalistą i nakierowuje pacjenta na właściwe
wzorce myślowe, a później przenosi się to także na sferę zachowań. Tandem skupia się więc na
teraźniejszości i na rozwiązaniu określonego problemu. Finalnie wspólnie wypracowuje się nowe
umiejętności przydatne w sytuacjach, które np. wcześniej sprawiały klientowi trudność.
Zwykle są to terapie krótkotrwałe i z jasno określonym celem. Wykorzystuje się zadania domowe i
prowadzenie dziennika. Nurt jest pomocny przy zaburzeniach lękowych, odżywiania, depresji czy
stresu pourazowego.
Humanistyczno-egzystencjalny
Podejście to cechuje się autentycznością wypowiedzi klienta, nastawieniem na zrozumienie własnych
potrzeb, rozpoznaniem przeszkód, które sam sobie stawia oraz prawdziwych pragnień i tożsamości.
Relacja w tego typu tandemie jest partnerska, to pacjent jest traktowany jako specjalista od samego
siebie. Ważna jest otwarta rozmowa, uszanowanie granic, wyznaczanie kierunku przez klienta, gdy
terapeuta jest jego towarzyszem.
Przede wszystkim nurt ten jest pomocny w akceptacji i podnoszeniu wartości siebie oraz
rozpoznawaniu prawdziwych potrzeb i ich wyrażania. Pracuje się tutaj także z ciałem, by wskazać na
zależności pomiędzy ciałem a umysłem.
Długość terapii zależy od wspólnych ustaleń pacjenta z terapeutą.
Integracyjny
Czyli taki, który łączy w sobie różne nurty. Terapeuta dobiera techniki i metodykę pracy z pacjentem
na podstawie danej osoby dostosowując się do jej potrzeb. Jest więc to autorskie podejście czerpiące
z szerokiej wiedzy psychoterapeutycznej, którą taki specjalista powinien się odznaczać. Często też
sięga dalej wspierając się dorobkiem medycyny i neurobiologii.
Terapeuta może sięgać po ćwiczenia ruchowe, odgrywanie ról, wizualizacje ect.
Inne nurty psychoterapeutyczne
Warto zaznaczyć, że obecnie istnieje wiele nurtów, które czerpią z wymienionych tutaj
podstawowych szkół psychoterapii, takie jak np.
- Gestalt,
- CBT trzecia fala,
- terapia schematu,
- eriksonowski.
Również cieszą się one sporym powodzeniem i potwierdzoną skutecznością.
Skąd wynika tak szeroka różnorodność w podejściach? Z tego samego powodu, dla którego istnieje
nauka psychologii – liczność problemów, zawiłości ludzkiego umysłu, różne osobowości i jeszcze
liczniejsza mieszanka doświadczeń wymagające dedykowanych rozwiązań. Stąd dobrze szukać
terapeuty właśnie pod tym kątem. Każdy ma inne potrzeby i warto świadomie wybrać rodzaj terapii.
Jak znaleźć psychoterapeutę najlepszego dla swoich potrzeb podpowiadam w tym artykule (link).
W moim gabinecie spotkają się Państwo z przewagą nurtu systemowego. Dobieranie technik pracy
opieram jednak na indywidualnych potrzebach pacjenta. Pracuję z nastolatkami, młodymi dorosłymi,
parami oraz rodzinami.
Zapraszam do kontaktu oraz umawiania wizyt poprzez portal ZnanyLekarz lub telefonicznie.